Бібліятэка                   Тэмы

Змена клімату          

Змена клімату

Натуральныя атмасферныя працэсы валодаюць уласцівасцю самарэгулявання. Аднак выкіды ў атмасферу шматлікіх хімічных рэчываў і газаў у выніку дзейнасці чалавека могуць   выклікаць незваротныя змены клімату Зямлі.

У цяперашні час у свеце існуе і расце агульны неспакой, што змяненне клімату можа быць больш хуткім, чым меркавалася раней, і можа выклікаць сур'ёзныя наступствы у адносна кароткі прамежак часу.


Парніковы эфект існаваў заўсёды, робячы Зямлю больш цёплай, чым яна была без атмасферы.

Дзеянне парніковага эфекту.

Сонечная энергія дасягае паверхні Зямлі і награвае яе. Частка гэтай энергіі адлюстроўваецца і ператвараецца ў цяпло. Так званыя парніковыя газы ў атмасферы ахінаюць Зямлю, як коўдра, і часткова затрымліваюць адлюстраванае цяпло. Такім чынам, Зямля саграваецца у адрозненн і ад іншых планет, у якіх няма атмасферы.

Да пачатку Індустрыяльнай рэвалюцыі ў сярэдзіне ХVIII стагоддзя эканоміка ў асноўным залежала ад невяліка й сельскай гаспадаркі і гандлю. Пасля, паляпшэнне тэхналогій, шырокамаштабнае будаўніцтва фабрык, каласальна я вытворчасць і маштабнае механізавана я сельская гаспадарка прывялі да павелічэння забруджвання і вытворчасці парніковых газаў, такіх, як вуглякіслы газ (СО2), аксіды азоту (NОх), фреона, метан і вадзян ы пар.

Канцэнтрацыя парніковых газаў, якая заўседы павялічваецца, прыводзіць да павелічэння колькасці затрыманай сонечнай энергіі і, такім чынам, павышае тэмпературу атмасферы Зямлі. Гэта з'ява называецца «парніковым эфектам». Апошнія навуковыя даследаванні пацвердзілі той факт, што глабальнае змяненне клімату адбываецца ў цяперашні час, і будзе працягвацца ў будучыні.

Большая частка парніковых газаў, такіх, як вуглякіслы газ, аксіды азоту і метан, сустракаюцца ў прыродзе.

Вуглякіслы газ — адзін з самых важных парніковых газаў. На працягу мільёнаў гадоў велізарная колькасць атмасфернага вугляроду засвойваецца раслінамі. Пасля расліны адміралі, вуглярод ператвараўся ў залежы вугалю, нафты і прыроднага газу. За апошнія дзвесці гадоў людзі ўсё больш здабываюць і спальваюць нафты і газу. У выніку, кожны год каля 5,5 млрд. тон вугляроду выкідваецца ў атмасферу. Да гэтай колькасці дадаюцца яшчэ 1,5 млрд. тон у год як наступствы высечкі лясоў. Ссечаныя дрэвы больш не паглынаюць вуглякіслы газ, а пры іх спальванні, вуглярод, які у іх змяшчаўся, паступае назад у атмасферу. Усё гэта прыводзіць да павелічэння ўтрымання вуглякіслага газу ў атмасферы на 0,5% у год. У параўнанні з перыядам да пачатку прамысловай рэвалюцыі, канцэнтрацыя атмасфернага вуглякіслага газу павялічылася на 30%. Такім чынам, выкарыстанне выкапнёвых рэсурсаў для вытворчасці энергіі і як паліва для транспарту - самая сур'ёзная крыніца выкідаў гэтага газу ў сусветным маштабе.

Метан — гэта парніковы газ, які вылучаецца пры здабычы і транспарціроўцы вугалю і прыроднага газу, пры развядзенні жывёлы, а таксама пры раскладанні арганічнай матэрыі з бытавых адкідаў на звалках. Метан у 20 разоў больш эфектыўны ва ўтрымліванні цяпла, чым вуглякіслы газ і, такім чынам, у 20 разоў больш спрыяе парніковаму эфекту.

Закіс азоту — вылучаецца ў выніку сельскагаспадарчай дзейнасці, спальвання травы і дрэў.

Ўздзеянні змены клімату, у тым ліку і на натуральныя экасістэмы, біяразнастайнасць, здароўе чалавека і водныя рэсурсы (як, напрыклад, паводкі і засуха), ужо відавочныя і ў будучыні стануць яшчэ больш відавочнымі. Найменш развітыя краіны з'яўляюцца самымі ўразлівымі, маючы найменшую фінансавую і тэхнічную здольнасць прыстасавацца да такіх зменаў.

Змена клімату. Нягледзячы на тое, што некаторыя навукоўцы і ўплывовыя палітыкі ўсё яшчэ адмаўляюць ролю чалавека ў змене клімату, доўгатэрміновыя тэндэнцыі павелічэння сярэдніх тэмператур, хуткае раставанне снегу і лёду ў раёнах вечнай мерзлаты, павелічэнне колькасці небяспечных з'яў надвор'я (такіх, як моцныя паводкі або пастаянныя засухі) ўжо сталі відавочнымі фактамі. Навукоўцы мяркуюць, што глабальная сярэдняя тэмпература паверхні Зямлі можа вырасці ад 1.0 да 3.5 градусаў Цэльсія да 2100 года, са значнымі рэгіянальнымі варыяцыямі. Пацяпленне прывядзе да больш інтэнсіўнага выпарвання, што, са свайго боку, выкліча павелічэнне колькасці ападкаў. Чакаецца, што вільготнасць глебы паменшыцца ў многіх раёнах, а інтэнсіўныя буры стануць частай з'явай. Па ўсёй верагоднасці, узровень акіяну падвысіцца на 50-60 см, што стане катастрофай для берагавой паласы.

Уплыў на здароўе чалавека. — Змена клімату можа аказваць негатыўны ўплыў на людзей праз моцную спякоту, стыхійныя бедствы, забруджванне паветра і інфекцыйныя захворванні. Больш цёплая тэмпература можа спрыяць хуткаму павелічэнню колькасці інфіцыраваных насякомых ў новых месцах і весці да распаўсюджвання такіх небяспечных інфекцыйных захворванняў, як энцэфаліт, малярыя і ліхаманка. Доўгатэрміновы ўплыў дробным часціцам у атмасферным паветры, выкліканае засухай і гарачымі вятрамі, пагаршае праблемы са здароўем, напрыклад, хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх, якая робіць людзей больш успрымальнымі да далейшага стрэсу, выкліканаму змяненнем клімату. Гарачае надвор'е летам, верагодна, стане прычынай павелічэння сьмяротных выпадкаў ад перагрэву. Узрастуць колькасць і інтэнсіўнасць паводак. З-за засухі і іншых неспрыяльных для ўраджаю кліматычных змен, непаўнавартаснае харчаванне і голад у бедных краінах прымуць ўсё больш жахлівыя памеры.

Уплыў на навакольнае асяроддзе. — Паводле прагнозаў вучоных, чакаецца, што змяненне клімату будзе галоўнай прычынай страты біяразнастайнасці ў будучыні, якая будзе тычыцца як цыкла росту раслін і жывёл, так і размеркавання відаў. Галоўныя ўздзеянні змены клімату на прыроду звязаныя з такімі фактарамі як:

  • павелічэнне прадукцыйнасці многіх экасістэм і змяненне складу некаторых з іх;
  • парушэнне харчовых ланцужкоў ў выніку сезонных змяненняў, ладу харчавання;
  • значнае павелічэнне частаты і інтэнсіўнасці лясных пажараў.

У Еўропе, напрыклад, даследаванні паказваюць, што да 2100 года агрэсіўныя біялагічныя віды могуць скласці больш за 35 адсоткаў усіх відаў раслін у паўночных краінах, а адна чацвёртая мясцовых відаў раслін у балканскіх і Іберыйскіх краінах можа знікнуць. Змена клімату з'яўляецца дадатковым цяжарам для водных рэсурсаў:

  • рачны сцёк памяншаецца ў летні час і павялічваецца ў зімовы;
  • штогадовы скід многіх рэк значна зменшыўся ў апошнія дзесяцігоддзі;
  • меркаваныя змены клімату на працягу XXI стагоддзя могуць змяніць характар ​​традыцыйных гідралагічных цыклаў.

Змены тэмпературы і ападкаў хутчэй за ўсё зменяць структуру лясоў. Некаторыя лясныя экасістэмы могуць знікнуць, што прывядзе да знікнення некаторых відаў жывёл. Многія віды раслін і жывёл, якія не здольныя хутка адаптавацца да зменаў, апынуцца пад пагрозай знікнення.

Уплыў на эканоміку. — Цяжка даць абагульнены прагноз ўплыву змяненняў клімату на эканоміку, так як з'явяцца вялізныя адрозненні не толькі паміж асобнымі дзяржавамі, але і паміж асобнымі рэгіёнамі ў рамках адной дзяржавы.

  • Сельская гаспадарка. Меркаванае змяненне клімату закране пытанні даходнасці ад ураджаяў, жывёлагадоўлі, месцазнаходжання вытворчасці з вялікімі рызыкамі ў сферы даходнасці ферм і як вынік выкліча пакіданне зямлі ў пэўных частках свету. Дадатковай праблемай, звязанай з зменлівасцю клімату, з'яўляецца рызыка дэградацыі зямлі, апустыньвання і засалення глебы.
  • Вытворчасць і паслугі. Змена клімату закране розныя галіны прамысловасці і паслуг, такіх як будаўніцтва і турызм, можа выклікаць рэструктураванне і нанесці шкоду прамысловай інфраструктуры.
  • Транспарт. Змена ў водным рэжыме і ўзроўні суднаходных рэк акажа ўплыў на архітэктуру рачных судоў, а таксама на абслугоўванне рэчышчаў рэк. Надзвычай гарачае надвор'е можа закрануць і чыгуначную сетку. У гэтым кантэксце новая транспартная інфраструктура і адпаведныя транспартныя сродкі павінны быць зроблены з улікам праблемы змянення клімату на самай ранняй стадыі праектавання.
  • Энергія. Зменлівыя кліматычныя ўмовы адкрываюць новыя магчымасці для альтэрнатыўнай вытворчасці энергіі з сонечнай і фотогальванічнай энергіі. З іншага боку, больш доўгія і больш сухія летнія перыяды могуць паўплываць на іншыя крыніцы энергіі, такія як ядзерная энергія (змяншэнне здольнасці астуджальнага рэчыва) і гідраэнергетыка (памяншаецца колькасць дажджоў), у той жа час, павялічваючы патрэбу ў электрычнасці для кандыцыянавання. Такім чынам, змена клімату павялічвае патрэбнасць у разнастайнасці крыніц энергіі, развіцці аднаўляльнай энергетыкі, вялікімі ваганнямі ў попыце на электрычнасць і ў яе вытворчасці.
  • Сістэма страхавання. Негатыўны эканамічны ўплыў можа ўключаць дарагія ачышчальныя аперацыі з-за павелічэння вагання экстрэмальных з'яў надвор'я і вялікай шкоды ад павышэння ўзроўню мора. Сістэма страхавання будзе закранута ў значнай ступені.

Павышэнне ўзроўню мора. Павышэнне ўзроўню мора з'яўляецца актуальным пытаннем для прыбярэжных краін. Павышэнне ўзроўню мора ўплывае на паводкі і зрушэнне забалочаных месцаў, прыбярэжную эрозію, павелічэнне салёнасці і цяжкасць дрэнажу. Глабальны ўзровень мора вырас на 15-20 сантыметраў за мінулае стагоддзе. Чакаецца, што да 2100 года глабальны ўзровень мора падвысіцца на 0,2-0,6 м. Арктычны рэгіён будзе адным з найбольш схільных гэтаму ўплыву рэгіёнаў. Чакаецца, што рэгіёны Балтыкі, Міжземнамор'я і Чорнага мора таксама сутыкнуцца з гэтай пагрозай.

Трывожны размах наступстваў змены клімату на Зямлі пераканаў міжнародную супольнасьць зрабіць змякчальныя меры, дзве самыя важныя з якіх:

Рамачная Канвенцыя ААН па змене клімату (РКЗК ААН), якая ўсталёўвае агульныя рамкі для міжурадавых намаганняў па вырашэнні праблем, выкліканых зменай клімату. Канвенцыя прызнае, што кліматычная сістэма — гэта агульны рэсурс, стабільнасць якога можа быць закранута індустрыяльнымі і іншымі эмісіямі вуглякіслага газу, а таксама іншых парніковых газаў. Згодна з Канвенцыяй, ўрады пагадзіліся:
  • збіраць і распаўсюджваць інфармацыю аб эмісіі парніковых газаў, нацыянальнай палітыцы і лепшых практыках;
  • ініцыяваць нацыянальныя стратэгіі для вырашэння праблем, звязаных з эмісіяй парніковых газаў і прыстасоўвацца да чаканых уздзеянняў;
  • супрацоўнічаць і аказваць фінансавую і тэхналагічную падтрымку краінам, якія развіваюцца. 196 краін ратыфікавалі Канвенцыю на 2013 год.

У 1997 годзе міжнародная супольнасць прыняла
Кіёцкі пратакол, пагадненне да Рамачнай Канвенцыі ААН па змяненні клімату. Краіны, якія ратыфікавалі гэты пратакол, абавязваюцца знізіць свае эмісіі парніковых газаў: вуглякіслы газ, вадзяны пар, метан, закіс азоту, азон і фреоны, ці ўдзельнічаць у гандлі квотамі на выкіды, калі яны будуць нарошчваць эмісіі гэтых газаў.

Шэраг міжнародных форумаў на самым высокім ўрадавым узроўні, якія праводзіліся пасля падпісання Кіёцкага пратаколу, дэманстравалі зменныя поспехі ў барацьбе са змяненнем клімату. Так, напрыклад, вынікі апошняй кліматычнай канферэнцыі ў Досе ў 2012 г. не апраўдалі нават сціплых чаканняў. Прадстаўнікам 192 дзяржаў удалося дамовіцца аб другім перыядзе дзеяння Кіёцкага пратаколу, але, на жаль, такія краіны, як Японія і Расія, прынялі рашэнне не ўдзельнічаць у другім перыядзе пратаколу, а Канада і зусім выйшла з складу краін-удзельніц гэтага міжнароднага пагаднення. ЗША
— лідар па выкідах сярод прамыслова развітых краін, наогул ніколі не былі удзельнікам Кіёцкага пратаколу. На Еўропу, Аўстралію і яшчэ каля дзесяці іншых краін, якія зноў пацвердзілі раней узятыя на сябе абавязкі, прыходзіцца ўсяго каля 15% ад агульнасусветных выкідаў. Абавязкі па стварэнні спецыяльнага фонду для аказання дапамогі бедным краінам да гэтага часу застаюцца нерэалізаваным жаданнем да вялізнага расчаравання многіх (перш за ўсё астраўных) дзяржаў.

У сувязі з тым, што ўжо адбываецца змяненне клімату, людзі ва ўсім свеце сутыкаюцца з праблемай неабходнасці прыстасавацца да яго уздзеянняў, паколькі пэўная ступень змены клімату непазбежна ўжо на працягу гэтага стагоддзя, нават у выпадку, калі глабальныя намаганні па змякчэнні на працягу наступных дзесяцігоддзяў апынуцца паспяховымі. Чалавецтва вымушана прыняць шэраг мер па адаптацыі, каб справіцца з наступствамі змянення клімату ў будучыні. Чым хутчэй адаптацыя будзе мець месца, тым ніжэй будуць выдаткі. Меры па адаптацыі ўключаюць:

  • захаванне і адказнае выкарыстанне водных рэсурсаў,
  • павелічэнне вышыні дамбаў і перамяшчэнне партоў,
  • прыстасаванне існуючых водных шляхоў да зменлівай інтэнсіўнасці сцёку вады,
  • перанясенне гарадоў, вёсак і індустрыяльных зон з нізінных прыбярэжных зон або поймаў,
  • прывядзенне ў адпаведнасць існуючых будаўнічых інструкцый і кодэксаў, якія гарантуюць, што доўгатэрміновая інфраструктура будзе адказваць будучым кліматычным рызыкам,
  • распрацоўка новых кліматычных будаўнічых тэхналогій, матэрыялаў і прадуктаў;
  • вывучэнне і развіццё інавацыйнай палітыкі для абароны біялагічных відаў і прыродных рэсурсаў,
  • распрацоўка адпаведных стратэгій па барацьбе са стыхійнымі бедствамі і мадэрнізацыя сістэм па прадухіленні затапленняў, лясных пажараў і г. д.

У сярэднім за апошнія 20 гадоў тэмпература ў Беларусі была вышэй за норму на 1,1°С, прычым у гэты перыяд былі зафіксаваныя 6 з 7 самых буйных станоўчых тэмпературных анамалій.

Адным з наступстваў змены клімату для Беларусі, у выніку росту сярэднегадавой тэмпературы, якое мы можам назіраць ужо цяпер, з'яўляецца зрушэнне агракліматычных зон на 60-150 км на поўнач, так на поўдні Палесся з'явілася новая цёплая агракліматычная зона . Скарачэнне плошчы агракліматычнай зоны на поўначы краіны адбіваецца на зніжэнні аб'ёмаў вытворчасці такой традыцыйнай для Беларусі культуры, як лён.

Вегетацыйны перыяд раслін пачынаецца ў сярэднім на тыдзень раней, што, з улікам узрослай колькасці анамальных замаразкаў у траўні, наносіць шкоду сельскай гаспадарцы Беларусі.

Змяненне клімату ў Беларусі вядзе да павелічэння колькасці небяспечных з'яў надвор'я (шквальны вецер, смерчы, паводкі, засухі, анамальная спякота), што негатыўна адбіваецца на эканоміцы і здароўі насельніцтва. Да прыкладу, ужо цяпер мы можам назіраць смерчы, якія раней не былі характэрнай для Беларусі з'явай. Адбываюцца змены ў гідралагічным рэжыме, расце небяспека ў такіх рэгіёнах, як беларускае Палессе: узмацнелыя паводкі дапаўняюцца інтэнсіўнымі засухамі, характэрнымі для летніх месяцаў. Засушлівыя перыяды, акрамя негатыўнага ўплыву на сельскую і лясную гаспадарку, становяцца прычынай узнікнення пажараў у лясах і тарфяніках.

Змены ў тэмпературным рэжыме і вільготнасці цягнуць за сабой рост папуляцыі некаторых шкодных і небяспечных для чалавека насякомых - камароў і абцугоў, якія могуць таксама з'яўляюцца пераносчыкамі небяспечных захворванняў.

Беларусь з'яўляецца бокам Рамачнай канвенцыі ААН аб змяненні клімату (Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 красавіка 2000 года № 177) і Кіёцкага пратакола (Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 жніўня 2005 г. № 370).

Выкіды парніковых газаў Беларусі, як і іншых краін постсавецкай прасторы, у выніку абвалу эканомікі ў 1990 г. істотна скараціліся і па апошніх даступных дадзеных складаюць каля 64% ад узроўню 1990 года. Беларусь уваходзіць у Топ-58 нацый, адказных за 90% агульнасусветных выкідаў парніковых газаў.

Беларусь далучылася да Кіёцкага пратакола пазней, чым гэта было зроблена большасцю іншых краін. Па гэтай прычыне лікавыя абавязацельствы нашай краіны па зніжэнні выкідаў парніковых газаў у перыяд з 2008 па 2012 гады не былі ўключаныя ў Дадатак B да Кіёцкага пратаколу, які юрыдычна замацоўвае дадзеныя паказчыкі. Папраўка да пратаколу, прапанаваная Беларуссю для вырашэння гэтага пытання, не была ратыфікавана дастатковай колькасцю краін-удзельніц Кіёта. У сувязі з гэтым Беларусь фактычна апынулася «за бортам» шматлікіх міжнародных працэсаў, у тым ліку была пазбаўлена права ўдзелу ў так званых механізмах гнуткасці Кіёцкага пратаколу
— гандлі квотамі і механізме праектаў сумеснага ажыццяўлення.

Беларусь планавала ўдзел у другім перыядзе абавязацельстваў Кіёцкага пратаколу, аднак у ходзе 18-й Канферэнцыі Бакоў РКЗК ААН у Досе ў снежні 2012 года былі зацверджаны новыя правілы разліку квоты на выкіды краін-удзельніц Кіёта-2, якія не задаволілі Беларусь.


На дадзены момант штогадовы прырост выкідаў парніковых газаў у краіне складае ў сярэднім 2%, і дзеючая Нацыянальная стратэгія ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця прадугледжвае такую ​​тэндэнцыю развіцця эканомікі Беларусі, якая вядзе да захавання нарошчвання выкідаў парніковых газаў на працягу другога перыяду абавязацельстваў Кіёцкага пратакола (да 2020 года). Аднак новыя правілы патрабуюць, каб выкіды краін-удзельніц заставаліся на ўзроўні 2008-2010 гг., што азначае неабходнасць стабілізацыі выкідаў і не дапушчае іх пастаяннага росту.


Гэтыя змены ўнеслі карэктывы ў планы Беларусі: відавочна, што новыя правілы не адпавядаюць тым чаканням, якія наша краіна ўкладвала ў свой ​​удзел у Кіёта-2. На дадзены момант прынята рашэнне ініцыяваць дадатковы міжнародны разгляд і інтэрпрэтацыю новых правілаў Кіёта-2 і вярнуцца да пытання далучэння да другога перыяду абавязацельстваў пратаколу ў канцы 2013 года.


У Беларусі створана Дзяржаўная камісія па праблемах змены клімату, якая з'яўляецца калегіяльным органам, які прымае рашэнні па развіцці нацыянальнай палітыкі ў сферы змены клімату. У склад Камісіі ўваходзяць прадстаўнікі асноўных Міністэрстваў, навукова-даследчых інстытутаў, а таксама буйных прамысловых прадпрыемстваў.

За бягучую дзейнасць адказвае Дэпартамент па гідраметэаралогіі Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. У сферу адказнасці супрацоўнікаў Дэпартамента ўваходзіць планаванне кірункаў развіцця нацыянальнай палітыкі ў сферы змены клімату, удзел у падрыхтоўцы нарматыўна-прававой базы, прадстаўленне краіны на міжнародных перамовах у рамках РКЗК ААН, а таксама асветніцкая дзейнасць.

Беларускі навукова-даследчы цэнтр «Экалогія» забяспечвае функцыянаванне Цэнтра па правядзенні інвентарызацыі парніковых газаў і падрыхтоўцы кадастраў парніковых газаў.

Беларусь прымала ўдзел у шэрагу міжнародных праектаў тэхнічнай дапамогі, накіраваных на аказанне дапамогі ў рэалізацыі палітыкі па прадухіленню змянення клімату і адаптацыі да неспрыяльных наступстваў змены клімату, а таксама ў імплементацыі нормаў і механізмаў Кіёцкага пратаколу. Найбольш важныя з іх:

  • Праект SKPI (Support of Kyoto Protocol Implementation — «Падтрымка рэалізацыі Кіёцкага пратаколу ў краінах СНД»), 2008-2011 гг. http://www.ener-eff.ru/
  • Праект Clima East («Падтрымка намаганняў, накіраваных на змякчэнне наступстваў змены клімату і адаптацыю да зменаў клімату ў краінах добрасуседства і партнёрства і Расіі»), 2012-2016 гг.

Няўрадавыя арганізацыі Беларусі вядуць актыўную дзейнасць у сферы змены клімату. Асноўнымі напрамкамі дзейнасці з'яўляюцца адвакатыўная дзейнасць і лабіраванне грамадскіх інтарэсаў у галіне нацыянальнай кліматычнай палітыкі і пазіцыі Беларусі ў рамках міжнародных перамоў РКЗК ААН, адукацыя, асвета і інфармаванне грамадскасці па пытаннях змянення клімату і энергаэфектыўнасці, даследчая дзейнасць, юрыдычная экспертыза і іншае. Асноўная дзейнасць няўрадавых арганізацый у сферы змены клімату ажыццяўляецца экспертамі і актывістамі Таварыства «Зялёная сетка», ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны», «Цэнтра экалагічных рашэнняў», ГА «Экадом», ГА «Экапраект-Партнэрства».

Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя: http://www.climate-ecology.by/

  • У раздзеле «Беларусь і змяненне клімату» Беларускага зялёнага партала можна знайсці інфармацыю аб міжнародных перамовах у рамках РКЗК ААН, зменах у нацыянальнай палітыцы Беларусі ў сферы змены клімату, а таксама кліматычныя навіны няўрадавых арганізацый: http://greenbelarus.info/klimat
  • Спецыялізаваны кліматычны блог Таварыства «Зялёная сетка»: http://belaclimate.info


Больш інфармацыі аб дзейнасці і пазіцыях няўрадавых арганізацый можна атрымаць на:

  • спецыялізаваным кліматычным блогу www.belaclimate.info і раздзеле «Беларусь і змяненне клімату» Беларускага зялёнага партала.
  • http://spare-belarus.by/ - Сайт Міжнароднай адукацыйнай праграмы для школьнікаў SPARE / ШПИРЭ (School Program for Application of Resources and Energy / Школьная праграма па выкарыстанні рэсурсаў і энергіі).
  • Грамадская кампанія па абароне тарфяных балот стартавала 25 кастрычнік 2012 г., яе ініцыятарамі выступілі таварыства «Зялёная сетка», ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны», ГА «Экадом» і Установа «Цэнтр экалагічных рашэнняў» - Глядзі сайт Грамадскай кампаніі: http://bezbolot.net